اگر این مراحل آموزشی بهدرستی طی شوند، در نهایت فرد میتواند هویت دیجیتال خود را بهعنوان یک شهروند دیجیتال خوب تقویت کند. این هویت دیجیتال باید متناسب با ارزشها و اصول اخلاقی باشد تا فرد در مواجهه با چالشهای فضای مجازی بتواند رفتارهای خود را بهطور مسئولانه هدایت کند. نکته جالب این است که این مسئولیت نهتنها بر دوش کودکان و نوجوانان است، بلکه خانوادهها و مدارس نیز باید در این فرآیند مشارکت فعال داشته باشند تا مهارتهای لازم برای حضور ایمن و هوشمندانه در فضای دیجیتال به کودکان آموزش داده شود.
در این میان، دولت و نهادهای آموزشی نباید تنها به ارائه ابزارهای آموزشی دیجیتال اکتفا کنند، بلکه باید بهطور مؤثری به تربیت شهروندان دیجیتال پرداخته و جامعه را از خطرات و آسیبهای احتمالی آگاه سازند.
- اهمیت مصرف مسئولانه رسانهها برای کودکان
در دنیای امروز، جایی که رسانهها و تکنولوژیهای دیجیتال نقش زیادی در زندگی روزمره ما دارند، کودکان و نوجوانان به راحتی در معرض این ابزارها قرار میگیرند. یکی از مسائل مهمی که باید به آن توجه شود، نحوه مصرف مسئولانه رسانهها توسط کودکان است. این مسئله بهویژه در دوران رشد آنها اهمیت دارد. چرا که اگر مصرف محتوا بهدرستی مدیریت نشود، ممکن است کودک در آینده نتواند از این ابزارها بهطور مؤثر استفاده کند.
- از مصرفکننده به تولیدکننده اثرگذار: گامهای اولیه رشد دیجیتال
یکی از گامهای اصلی در پرورش کودکان دیجیتال، تبدیل آنها از مصرفکنندگان محتوا به تولیدکنندگان اثرگذار است. برای اینکه یک کودک بتواند به فردی خلاق و مسئول در دنیای دیجیتال تبدیل شود، ابتدا باید با شیوههای صحیح مصرف محتوا آشنا شود. در واقع، قبل از اینکه کودک به تولیدکننده محتوا تبدیل شود، باید بیاموزد چگونه میتواند با محتوای موجود ارتباط برقرار کند و از آن به بهترین شکل استفاده کند.
- ایجاد محتوای مفید و اثرگذار: تولید با مسئولیت و خلاقیت
بعد از اینکه کودک مهارتهای لازم را در مصرف محتوا کسب کرد، گام بعدی آن است که به تولیدکننده اثرگذار تبدیل شود. در این مرحله، کودک باید یاد بگیرد چگونه محتوای رسانهای، پادکست، کلیپ و حتی اپلیکیشنهای مفید را تولید کند. این تولید محتوا میتواند شامل طراحی وبسایت، انیمیشن و بسیاری از ابزارهای دیجیتال دیگر باشد. نکتهای که در این مرحله حائز اهمیت است، این است که فرد باید به گونهای محتوا تولید کند که هم خود از آن بهرهمند شود و هم به دیگران تأثیر مثبتی وارد کند.
- تبدیل به شهروند دیجیتال مسئول: مهارتها و قابلیتهای ضروری
یکی از اهداف نهایی این فرآیند آموزشی این است که فرد به یک شهروند دیجیتال مسئول تبدیل شود. این یعنی فرد باید توانایی استفاده از رسانهها و تکنولوژیها را بهگونهای داشته باشد که هم به خود و هم به جامعه کمک کند. این شامل آموزشهایی در زمینه امنیت دیجیتال، حفظ هویت آنلاین و رفتار مسئولانه در فضای مجازی است. مهارتهایی که به فرد امکان میدهد تا به عنوان یک عضو مؤثر در دنیای دیجیتال عمل کند.
- حل مسائل جهانی با استفاده از رسانهها و تکنولوژی دیجیتال
از دیگر اهداف این روند آموزشی، توانمندی فرد در استفاده از رسانهها و تکنولوژی برای حل مسائل جهانی است. فرد باید یاد بگیرد چگونه از این ابزارها برای رفع مشکلات اجتماعی، اقتصادی و حتی زیستمحیطی بهرهبرداری کند. رسانهها و فناوریهای دیجیتال میتوانند به عنوان ابزاری مؤثر برای ارتقای سطح آگاهی و برطرف کردن چالشهای جهانی مورد استفاده قرار گیرند.
- آموزش دیجیتال از سنین پایین: آغاز فرآیند پرورش نسلهای آینده
برای تحقق این اهداف، آموزشهای دیجیتال باید از سنین پایین آغاز شود. کودکان باید از همان ابتدا با ابزارهای دیجیتال بهطور مؤثر آشنا شوند تا بتوانند در آینده با چالشهای دنیای دیجیتال بهطور مثبت و سازنده مواجه شوند. این آموزشها بهویژه در مقاطع ابتدایی و پیشدبستانی اهمیت دارند، چرا که کودکان در این سنین بیشتر پذیرای مفاهیم جدید هستند.
دکتر سعید مدرسی؛ مدیر مؤسسه رسانهای باران – نشست قرار هفت 1403
