بیان و شرح مسئله:
بازیها یکی از اصلیترین پایههای صنعت سرگرمی هستند و بخش زیادی از اوقات فراغت کودکان و نوجوانان را پوشش میدهند. این موضوع فقط مخصوص بازیهای رایانهای و موبایلی نیست بلکه انواعی از بازیها، امروزه در سبد مصرفی خانوادهها قرار دارند. این محصولات فرهنگی در کنار ایجاد سرگرمی، اهداف صریح و ضمنی را دنبال میکنند.
اخیرا یکی از بازیهای جمعی که مصرف آن در بین کودکان و برخی نوجوانان به شدت رواج یافته؛ بازی کیمدی فوتبال (Kimdi Football) است. این بازی با وجود سادگی بسیار، توانسته محبوبیت زیادی دربین مخاطبین خود کسب کند و پیامدهای تربیتی، فرهنگی و حتی اقتصادی قابل توجهی را بر جای بگذارد. بسیاری از خانوادهها، مربیان و معلمان در سال گذشته چالشهای زیادی را در مواجههی فرزندان و دانشآموزان با کارتهای کیمدی داشتهاند. این فراگیری ایجاب کرد با نگاهی کارشناسانه این بازی مورد تحلیل قرار گیرد و دلایل مختلف محبوبیت آن با ریشهیابی و بررسی این سبک از بازیها احصاء شود. گزارش پژوهشی انجام شده، به همت اندیشکده امید به بررسی ابعاد مختلف بازی کیمدی فوتبال پرداخته است.
یافتههای کلیدی:
بررسی کیمدی به عنوان یکی از بازیهای کارتی کلکسیونی (TCG – CCG)[1] نشان میدهد که عوامل مختلفی سبب گسترش و محبوبیت این بازی شده است. این عوامل ذیل سه دستهی کلان زیر طبقهبندی شده است:
– مولفههای تربیتی- روانشناختی
– انتخاب محتوای فراگیر و محبوب
– تسلط بر بازار محصول، نوآوری و فقدان رقیب جدی
آسیبها و پیامدهای منفی:
اگرچه از نگاه اقتصاد و بازار، این بازی برای تولیدکنندگانش بسیار پرسود است و مطابق آمارهایی که در گزارش بیان شده؛ کیمدی فوتبال مشتریان بسیار زیادی دارد. اما از زاویه ی مخاطب ممکن است پیامدهای تربیتی منفی داشته باشد. در واقع اگرچه مصرفکنندهی نهایی یا همان کاربر (user) در این بازی کودکان و نوجوانان هستند؛ اما باید توجه داشت مشتریان (customer) اصلی، والدین هستند و آنها باید بازی را خریداری کنند. بنابراین رقابت برای خریدِ کارتهای بیشتر و افزایش تقاضا از سوی فرزندان، خانوادهها را تحت فشار قرار میدهد و ممکن است آنها را با چالشهای تربیتی در مواجهه با اصرار فرزندشان رو به رو کند.
نکتهی بعدی آسیب احتمالی نوع تعاملات نوجوانان با یکدیگر است ممکن است این تعاملات از چهارچوب خارج شده و آسیبهایی همچون ورود به مقولهی شرطبندی را برای آنها ایجاد کند.
کیمدی فوتبال با برگزاری لاتاری و قرعهکشی و با قرار دادن جوایزی جذاب مانند ساعت هوشمند، اسپیکر، گوشی تلفن همراه و… نوجوانان را واردار میسازد کارتهای بیشتری تهیه کنند. این نوع بازتولید مصرف برای افزایش شانس در قرعهکشی اصولا با بسیاری از مولفههای فرهنگی، دینی و تربیتی مغایرت دارد به ویژه اینکه مخاطبان نوجوان هستند.
جمعبندی و پیشنهاد:
با توجه به شواهد و گردش مالی قابل توجه کیمدی، پیشبینی میشود که تولیدکنندگان آن در آیندهی نزدیک با ورود به عرصهی جدیدی از موضوعات مختلف دیگر، پیادهسازی آن بر روی کارتهای کیمدی و همچنین تولید محصولات جانبی بیشتر، بتوانند محبوبیت این محصول را در بین مخاطبین خود حفظ و توسعه دهند. با توجه به موفقیت این بازی، با در نظر گرفتن و کمینه کردن پیامدهای منفی، میتوان برای بسیاری از بازیها و محصولات فرهنگی شاخصهایی را مطرح کرد. یکی از پیامدهای مطرح شده برای این بازی؛ ایجاد حس استقلال و اعطای هویت اجتماعی به گروه سنی مخاطب است. کیمدی فوتبال، به نیازِ «دیده شدن» و «استقلال» در نوجوانان پاسخ میدهد. ارتباطی که نوجوان حول بازی کیمدی با سایر همسالان برقرار میکند فراتر از چهارچوب تجربههای معمولی او در نسبت با سناش است. نوجوانان حول کارتهای این بازی با یکدیگر وارد معامله و خریدوفروش میشوند و از ارتقاء کلکسیون خود، احساس قدرت و استقلال میکنند. بنابراین یکی از شاخص مهم این است که محصول بتواند برای مخاطب نقش بیافریند و او را فعال تلقی میکند. اینکه مخاطب بتواند با محوریت یک محصول فرهنگی، احساس حضور در یک جمع را داشته باشد؛ تعلق خاطر او را به آن محصول بیشتر میکند. البته ذکر این نکته ضروری است که مولفههای همچون جنسیت و سن باید برای طراحی یک محصول و انتخاب موضوع در نظر گرفته شود. با توجه به آمارهای ارائه شده در پژوهش در خصوص جنسیت و سن مخاطبین، باید توجه داشت تطابق معیارهای یک محصول فرهنگی با این دو عامل؛ بسیار حائز اهمیت است.
پینوشت:
[1] Collectible Card Game (CCG)- Trading Card Game (TCG)
